Executeur

Informatie
Contact

Wie regelt de afwikkeling van de erfenis

Een executeur kan worden gezien als de vertrouwenspersoon van de overledene die de opdracht krijgt om de nalatenschap af te wikkelen en daarbij de erfgenamen te vertegenwoordigen.

In de wet zijn drie onderdelen opgenomen die van belang zijn voor de executeur.

Het onderdeel over de “executeur” zelf (boek 4 Burgerlijk Wetboek).
Het onderdeel over “opdracht en lastgeving” (boek 7 Burgerlijk Wetboek).
Het onderdeel over “volmacht” (boek 3 Burgerlijk Wetboek).

Uit deze drie onderdelen vloeien de volgende regels voort die voor de executeur gelden:

Wie wordt executeur?

In uw testament kunt u een executeur benoemen. Iemand wordt executeur door deze benoeming te aanvaarden.

Niet iedereen kan executeur worden. Iemand die handelingsonbekwaam is of van wie één of meer goederen onder een bewind zijn gesteld, kan geen executeur worden. Dit geldt ook voor iemand die in staat van faillissement verkeert of ten aanzien van wie de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is verklaard. Is één van deze situaties op u van toepassing, dan vernemen wij dit graag.

Taken

De executeur heeft tot taak om:

de goederen van de nalatenschap te beheren;
de schulden van de nalatenschap te voldoen (waaronder ook valt het uitkeren van legaten); en
eventuele testamentaire lasten uit te voeren.

Aangifte erfbelasting

De executeur is verplicht om de aangifte erfbelasting te doen. Bij het doen van deze aangifte is de executeur hoofdelijk aansprakelijk, tenzij aangetoond kan worden dat het niet zijn/haar schuld is dat de aangifte verkeerd is ingevuld. Het is hierbij vooral van belang dat de executeur nagaat of er ook banktegoeden of andere bezittingen in het buitenland zijn.

Deskundigen

Uit het oogpunt van zorgvuldigheid doet een executeur er verstandig aan bij een ingewikkelde nalatenschap een fiscaal-, financieel- en notarieel deskundige in te schakelen.

Het is daarom goed dat de wet bepaalt dat de executeur een boedelnotaris mag aanstellen. De boedelnotaris is een onpartijdige, deskundige raadgever die de executeur met raad en daad kan bijstaan.

Zorgvuldig

De executeur moet bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed executeur in acht nemen. Onder omstandigheden kan de executeur aansprakelijk zijn voor schade die voortvloeit uit zijn handelen. Uit recente rechtspraak blijkt bijvoorbeeld het volgende:

de executeur moet het 'sterfhuis' afsluiten tot behoud van de goederen (zodat bijvoorbeeld een familielid de inboedel niet kan 'afvoeren' of het verzorgingshuis de kamer niet zomaar kan ontruimen); en
de executeur moet contant geld direct storten op een rekening ten name van de erven.

Boedelbeschrijving

De executeur dient met bekwame spoed een beschrijving op te stellen met een voorlopig overzicht van bezittingen en schulden (de 'boedelbeschrijving'). Ook dient hij schuldeisers te vragen hun vorderingen op te geven.

Informeren erfgenamen

De executeur dient de erfgenamen zoveel mogelijk te informeren over de status van de afwikkeling. Uit recente rechtspraak blijkt dat de executeur - om aansprakelijkheid te voorkomen - er verstandig aan doet de erfgenamen zo spoedig mogelijk te informeren en met hen te overleggen over bezittingen die aan sterke waardefluctuaties onderhevig kunnen zijn (zoals aandelen/effecten).

Persoonlijk verrichten van werkzaamheden

De executeur dient de werkzaamheden persoonlijk te verrichten, tenzij in het testament iets anders is geregeld. Dat betekent dus ook dat hij niet zomaar een algemene volmacht mag geven aan een ander voor het uitvoeren van de werkzaamheden en het verrichten van (rechts)handelingen, tenzij in het testament anders is vermeld.

In het testament zou bijvoorbeeld kunnen staan dat de executeur één of meer andere executeurs aan zich kan toevoegen of in zijn plaats kan stellen.

Twee executeurs

Wanneer er twee of meer executeurs zijn, kunnen alle executeurs alle (rechts)handelingen zelfstandig verrichten, tenzij in het testament anders is bepaald.

Met zichzelf handelen

Is er niets opgenomen in het testament, dan mag de executeur normaalgesproken niet met zichzelf als wederpartij handelen.

Beloning

De executeur heeft recht op een beloning van 1% van het vermogen, tenzij in het testament anders is bepaald. Los daarvan bestaat er in beginsel wel recht op vergoeding van onkosten.

Tegeldemaking

Om de schulden te voldoen, kan de executeur de goederen uit de nalatenschap 'te gelde maken'. Onder tegeldemaking wordt onder meer verstaan de verkoop van goederen en het innen van vorderingen.

Voor de tegeldemaking door de executeur geldt het volgende:

de executeur dient met de erfgenamen te overleggen welke goederen hij te gelde zal maken (tenzij in het testament anders is bepaald); en
de executeur hoeft geen toestemming te vragen aan de erfgenamen voor de tegeldemaking, tenzij in het testament anders is bepaald, in welk laatste geval de kantonrechter een vervangende toestemming kan geven.

Erfgenamen zelf niet bevoegd

Tijdens het beheer door de executeur(s) zijn de erfgenamen zelf in beginsel niet bevoegd om iets te doen (in bepaalde gevallen wel, maar dan met toestemming van de executeur).

Derden

De executeur is verplicht om bij de uitvoering van zijn werkzaamheden zo vaak mogelijk aan derden kenbaar te maken dat hij “als executeur” handelt. Wanneer de executeur bijvoorbeeld een akte tekent of een overeenkomst sluit of een goed verkoopt, doet hij er verstandig aan steeds te noemen dat hij “executeur is in de nalatenschap van …”

Einde van de taak

De taak van een executeur eindigt onder andere:

wanneer hij zijn werkzaamheden als zodanig heeft voltooid;
door tijdverloop, indien hij voor een bepaalde tijd was benoemd;
door zijn dood, het ten aanzien van hem van toepassing verklaren van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, zijn faillietverklaring, zijn ondercuratelestelling of door de instelling van een bewind over een of meer van zijn goederen;
in de gevallen die in het testament zijn opgenomen; of
door ontslag dat de kantonrechter hem met ingang van een bepaalde dag verleent.

Wanneer de taak van een executeur is geëindigd, blijft hij niettemin verplicht te doen wat niet zonder nadeel voor de afwikkeling van de nalatenschap kan worden uitgesteld, totdat degene die na hem tot het beheer van de nalatenschap bevoegd is, die taak heeft aanvaard.

Rekening en verantwoording

Wanneer de executeur klaar is met de afwikkeling zal hij rekening en verantwoording moeten afleggen aan de erfgenamen. Ook zal hij de goederen van de nalatenschap ter beschikking moeten stellen aan de erfgenamen. Het is verstandig dit schriftelijk vast te leggen.

Is de executeur klaar met de afwikkeling, dan zal hij de door de notaris afgegeven afschriften van de verklaring van erfrecht/executele aan de erfgenamen moeten afgeven. De notaris kan op verzoek van de erfgenamen op het origineel aantekenen dat de executele is geëindigd. Dit laatste kan hij ook op het testament aantekenen.